Gramofon od podstaw – jak wybrać odpowiedni model i nie popełnić kosztownych błędów?
Zakup pierwszego gramofonu często rodzi więcej pytań niż odpowiedzi. Napęd paskowy czy bezpośredni? Wkładka MM czy MC? Czy warto dopłacić do lepszego szlifu igły? A może najważniejszy jest sam gramofon?
Poniżej zebraliśmy najważniejsze informacje, które pomogą świadomie rozpocząć przygodę z winylem.
Czy droższy gramofon zawsze gra lepiej?
Nie zawsze.
Jakość dźwięku gramofonu zależy od kilku elementów:
-
jakości ramienia,
-
stabilności napędu,
-
jakości talerza,
-
izolacji drgań,
-
zastosowanej wkładki,
-
poprawnej konfiguracji.
Co ciekawe, bardzo często większą poprawę jakości dźwięku przynosi wymiana wkładki niż wymiana samego gramofonu.
Przykładowo dobrze ustawiony gramofon klasy średniej wyposażony we wkładkę z zaawansowanym szlifem MicroLine lub Shibata potrafi zaskoczyć jakością nawet bardziej niż znacznie droższy model wyposażony w podstawową wkładkę.
MM czy MC – kiedy warto przejść poziom wyżej?
To jedno z najczęściej zadawanych pytań przez miłośników winyli.
Dla większości użytkowników wkładka MM będzie najlepszym wyborem przez wiele lat.
Typowa ścieżka rozwoju wygląda często następująco:
Początkujący
-
Audio-Technica VM95E
-
Ortofon 2M Red
Średnia półka
-
Audio-Technica VM95ML
-
Audio-Technica VM540ML
-
Ortofon 2M Bronze
-
Nagaoka MP-200
Pierwsze MC
-
Hana EL MkII
-
Hana EH MkII
-
Ortofon Quintet Red
Zaawansowane MC
-
Hana SL MkII
-
Hana SH MkII
-
Ortofon Quintet Black S
Klasa High-End
-
Hana Umami Blue
-
Ortofon MC 90X
-
Ortofon Verismo
W praktyce przejście z przeciętnej wkładki MM na dobrą MM z igłą MicroLine lub Shibata często daje większy efekt niż przejście z podstawowej MC na nieco droższą MC.
Ranking popularnych szlifów igieł
Poniższa tabela pokazuje ogólne różnice pomiędzy najpopularniejszymi szlifami.
| Szlif | Szczegółowość | Trwałość | Tolerancja ustawienia |
|---|---|---|---|
| Sferyczny | ⭐⭐ | ⭐⭐⭐⭐⭐ | ⭐⭐⭐⭐⭐ |
| Eliptyczny | ⭐⭐⭐ | ⭐⭐⭐⭐ | ⭐⭐⭐⭐ |
| Fine Line | ⭐⭐⭐⭐ | ⭐⭐⭐⭐ | ⭐⭐⭐ |
| Shibata | ⭐⭐⭐⭐⭐ | ⭐⭐⭐⭐⭐ | ⭐⭐ |
| MicroLine / MicroRidge | ⭐⭐⭐⭐⭐ | ⭐⭐⭐⭐⭐ | ⭐⭐ |
| Replicant 100 | ⭐⭐⭐⭐⭐⭐ | ⭐⭐⭐⭐⭐ | ⭐ |
Warto pamiętać, że bardziej zaawansowany szlif nie tylko poprawia szczegółowość, ale również lepiej odczytuje informacje z rowka i często powoduje mniejsze zużycie płyt.
Najczęstsze błędy początkujących użytkowników
Dotykanie rowków płyty
Płyty należy trzymać za krawędzie i etykietę centralną. Tłuszcz pozostawiony przez palce przyciąga kurz i może powodować trzaski.
Brak czyszczenia płyt
Nawet nowa płyta po wyjęciu z fabrycznego opakowania często wymaga oczyszczenia.
Kurz i ładunki elektrostatyczne są jedną z głównych przyczyn trzasków.
Niewłaściwy nacisk igły
Zbyt mały nacisk może być bardziej szkodliwy niż zbyt duży. Igła zaczyna wtedy nieprawidłowo śledzić rowek i może uszkadzać płytę.
Nieprawidłowy antyskating
Błędne ustawienie antyskatingu powoduje nierównomierne zużywanie płyty i igły.
Gramofon ustawiony obok kolumn
Drgania generowane przez kolumny mogą być przenoszone na gramofon, powodując podbarwienia dźwięku, a w skrajnych przypadkach sprzężenia akustyczne.
Jak dbać o kolekcję płyt?
Dobrze przechowywane płyty potrafią zachować doskonały stan przez dziesiątki lat.
Warto stosować:
-
antystatyczne koperty wewnętrzne,
-
ochronne koperty zewnętrzne,
-
szczotki z włókna węglowego,
-
myjki do płyt winylowych,
-
przechowywanie płyt w pozycji pionowej.
Płyty przechowywane poziomo przez długi czas mogą ulec odkształceniu.
Czy warto inwestować w akcesoria?
Tak, ale rozsądnie.
Największy wpływ na jakość odsłuchu mają zazwyczaj:
-
Wkładka gramofonowa
-
Przedwzmacniacz gramofonowy
-
Poprawna konfiguracja gramofonu
-
Stan płyt
-
Akcesoria pielęgnacyjne
Znacznie mniejszy wpływ mają natomiast kosztowne dodatki o charakterze stricte audiofilskim.
Wkładka czy nowy wzmacniacz? Co daje większą poprawę?
To pytanie często pojawia się wśród miłośników analogu.
W wielu przypadkach wymiana wkładki z podstawowego modelu na konstrukcję wyposażoną w igłę MicroLine, Shibata lub Fine Line przynosi większą poprawę jakości dźwięku niż wymiana wzmacniacza na model kosztujący kilka tysięcy złotych więcej.
To właśnie wkładka jako pierwsza odczytuje informacje zapisane w rowku płyty i w dużej mierze decyduje o ilości szczegółów, dynamice oraz przestrzeni.
Dlatego planując rozbudowę systemu analogowego, warto najpierw przyjrzeć się wkładce oraz jej konfiguracji.
Podsumowanie
Dobrze dobrany gramofon nie musi kosztować fortuny. Znacznie ważniejsze od samej ceny urządzenia są odpowiednio dobrane komponenty, poprawna konfiguracja oraz właściwa pielęgnacja płyt.
Dla większości użytkowników najlepszym wyborem będzie gramofon z napędem paskowym, dobra wkładka MM oraz zaawansowany szlif igły, taki jak MicroLine, Fine Line lub Shibata. Taki zestaw pozwoli cieszyć się analogowym brzmieniem przez wiele lat i stworzy solidną bazę do dalszej rozbudowy systemu audio.